6585 Sayılı Kanun İle Perakende Ticarete Getirilen Düzenlemeler

Deniz Mina Küpana

Avukat

6585 Sayılı Kanun İle Perakende Ticarete Getirilen Düzenlemeler

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve bu kanunun uygulamasını göstermek için hazırlanan Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu kanunun hazırlanmasıyla amaçlanan perakende işletmelerin açılış ve faaliyete geçiş süreçlerini kolaylaştırmak, perakende ticaretin belli standartlar çerçevesinde yürütülmesini sağlamak, perakende işletmelerin birbirleri ile ve tedarikçi ile de ilişkilerini düzenleyerek bu çerçevede tüketiciyi korumaktır.

  • Söz konusu kanun ile getirilen bir yenilik “PERBİS” adı verilen Perakende Bilgi Sistemidir. Şöyle ki Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından kurulan bu elektronik bilgi sistemi sayesinde perakende işletmelerin açılışları, faaliyetleri ve kapanış işlemleri tek merkezden yapılabilecektir. Kurulan bu PERBİS sistemi Bakanlıkça ilgili kurum ve kuruluşların erişimine açılır ve bu sayede bu kurum ve kuruluşlar çevrimiçi olarak birbirlerine bağlanma imkânı bulur. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı da söz konusu sistem üzerinden verilmekte olup ruhsat başvuruları da doğrudan veya PERBİS üzerinden yetkili idareye yapılır. Perakende işletme, mevzuattaki koşulları karşılar halde ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir, karşılamaması halinde ise sonuç işletmeye belirlenen sürede tebliğ edilir.
  • Kanun’un 6. Maddesi prim ve bedel talebini düzenlemekte olup buna göre büyük mağaza ve zincir mağazalar ile bayi işletme ve özel yetkili işletmeler üretici veya tedarikçiden ürün talebini doğrudan etkilemeyen herhangi bir prim veya bedel talep edememektedir.
  • Kanun ödeme süreleri bakımından da bir sınırlama getirmiş olup buna göre üretici veya tedarikçiler ile perakende işletmeler arası alım satım işlemlerinden kaynaklı ödemelerin sözleşmede öngörülen tarihte yapılması esas alınmış, hızlı tüketim malları için ise bir istisna tanınmıştır.
  • İlgili kanunun 8.maddesi ile de yurt içinde üretilen hızlı tüketim mallarının üzerinde perakendecinin ad, unvan ve markasının bulunmasını yeterli görülmemiş bunun yanında üreticinin de bilgilerine yer verilmesini düzenlenmiştir.
  • 6585 sayılı kanun perakende işletmelerin kampanyalı satış ve alışveriş festivalleri hakkında da düzenlemeler getirmiştir. Buna göre; perakende işletmeler indirimli veya promosyonlu satış kampanyaları düzenleyebilmekte olup, süre bakımından ise işyeri açılış, kapanış, adres ve faaliyet değişikliğinde üç ay ile tasfiye durumunda ise altı ayla ile sınırlıdır. Bu düzenleme sayesinde perakende işletmelerin başlangıç ve bitiş süresi belli olmayan indirim yapmalarının kanuni olarak önüne geçilmiştir. Alışveriş festivalleri de ilgili kanun kapsamında düzenlenmiş olup mahalli idarelere ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile bunların ortağı olduğu şirketler ve diğer tüzel kişilere birlikte ya da bağımsız olarak perakende işletmelerin katılımıyla yılın belli dönemlerinde ilçe, il, bölge veya ülke çapında alışveriş festivali düzenleme hakkı tanınmıştır. Festivalin başlangıç ve bitiş tarihleri ile programının önceden Bakanlığa bildirilmesi şart olarak koşulmuştur.
  • Kanun sürekli indirimli satışı da mevzuatta yer vermiştir. Buna göre perakende işletmelerin seri sonu, sezon sonu, ihraç fazlası, kusurlu ve benzeri malları indirimli fiyattan veya malların fabrika satış fiyatı üzerinden yıl boyunca satması sürekli indirimli satış olarak düzenlenmiştir. Söz konusu satışı yapan bu perakende işletmelerin ön cephesinde ve mağaza içlerinde kolaylıkla görünebilir ve okunabilir şekilde bu satış türünü gösterir ibarelere yer vermesi gerekecektir.
  • Getirilen düzenleme ile alışveriş merkezlerindeki ortak kullanım alanları kanunen belirlenmiş olup, sosyal ve kültürel etkinlikler için ayrılması gereken kısım haricinde ibadet yeri, bebek bakım odası gibi alanların da oluşturulması sağlanmıştır.
  • Bunun haricinde kanun, esnaf ve sanatkârları bu bağlamda da kültürel ve sanatsal değerleri korumak adına bunlar için de alışveriş merkezlerinde belli bir oranda yer ayrılmasını düzenlemiştir.
  • Getirilen kanun ile perakende işletmelerin çalışma saatleri de belli bir düzene sokulmuş olup, buna göre mesleğe, mevsime ve turizme özgü şartlar ve benzeri hususlar gözetilerek perakende işletmelerin bir kısmının veya tamamının çalışma saatleri meslek kuruluşlarının müşterek teklifiyle yetkili idarenin de görüşünün alınması üzerine vali tarafından belirlenmektedir.
  • Yasa, Gümrük ve Ticaret Bakanlığını bu kanunun uygulanması, uygulamada çıkan sorunlar ve şikâyetlerle ilgili olarak gerekli denetimleri yapmaya yetkili kılmıştır. Bunun yanı sıra, yetki alanları ile sınırlı kalmak kaydıyla yerel idareler de doğrudan veya Bakanlığın talebi üzerine perakende işletmelerde ön inceleme mahiyetinde gerekli denetim ve uygulamaları yapma ve önlemleri almakla görevlidir.
  • PERBİS Bakanlıkça henüz kurulmadığından perakende işletmelerin açılış ve faaliyetlerine yönelik düzenleme mevzuata göre düzenlenmeye devam edecektir. Kanunun düzenlemesine göre, sistemin kurulmasından itibaren en geç bir yıl içinde perakende işletmelere ait tüm bilgilerin PERBİSE aktarılması öngörülmüş olup, Bakanlık bu süreyi durumun gereklerine göre birer yılı geçmemek üzere en fazla ii defa uzatmaya yetkilidir. Kanun, bu mevzuatın yürürlüğünden önce perakende işletmeler tarafından alınmış işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının ise geçerliliğini korumaya devam edeceğini kabul etmiştir. Sürekli indirimli satış yapan işletmeler ise 29.01.2017 tarihine yani kanunun yürürlüğü tarihinden itibaren iki yıl içinde durumlarını yönetmeliğe uygun hale getirmek durumundadırlar. Son olarak ise yöresel ürünler için öngörülen raf tahsisi, bu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacaktır.

Yukarıda çeşitli hükümleri incelenmiş olan 6585 sayılı “Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun” ve ilgili yönetmeliği, özellikle perakende işletmelerin açılış ve diğer faaliyetleri, kurulması öngörülen PERBİS isimli elektronik bilgi sistemi ve alışveriş merkezleri hakkındaki düzenlemeler bakımından önemli değişiklikler getirmiştir. PERBİS ile ilgili hükümler, uygulamada perakende işletmelerin tek merkezden tüm işlemlerin yapılmasını ve denetlenmesini sağlayarak, önemli bir adım olmuştur. Bunun yanında ülkemizde ve tüm dünyada giderek sayısı artan alışveriş merkezleri ile ilgili düzenlemeler, bunlarda bulunması zorunlu ortak alanlara yönelik maddeler de uygulamada karşılanması gereken bir ihtiyaca cevap verir mahiyettedir.